AP Panchayat GO 153 Explained: SC, ST, BC 50% Limit | పంచాయతీ రిజర్వేషన్ల కొత్త GO 153

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గ్రామ పంచాయతీలు, మండల ప్రజా పరిషత్‌లు, జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌ల ఎన్నికల్లో రిజర్వేషన్ల అమలుకు సంబంధించి ప్రభుత్వం తాజా ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. పంచాయతీరాజ్, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ 2026 అక్టోబర్ 11న విడుదల చేసిన G.O.Ms.No.153 ద్వారా గతంలో నిర్ణయించిన రిజర్వేషన్ విధానంలో మార్పులు తీసుకొచ్చింది.

ఈ ఉత్తర్వుల్లో ప్రధానంగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో SC, ST, BC వర్గాల మొత్తం నిలువు రిజర్వేషన్లు (Vertical Reservations) 50 శాతం పరిమితిని మించకూడదు. ఈ పరిమితి BC వర్గానికి మాత్రమే వర్తించేది కాదు. మూడు వర్గాలకు కలిపి వర్తిస్తుంది.

పంచాయతీ రిజర్వేషన్లపై కొత్త నిర్ణయం ఎందుకు?

రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2026 ఆగస్టు 20న G.O.Ms.No.105 విడుదల చేసి పంచాయతీరాజ్ సంస్థల్లో వెనుకబడిన తరగతులకు 34 శాతం రిజర్వేషన్ కల్పించాలని నిర్ణయించింది. అయితే SC, ST, BC వర్గాలకు కలిపి రిజర్వేషన్లు 50 శాతం పరిమితిని దాటుతున్నాయనే అంశం న్యాయస్థానం ముందుకు వెళ్లింది.

ఈ వ్యవహారంపై దాఖలైన W.P. (PIL) No.194 of 2026తో పాటు సంబంధిత పిటిషన్లను ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు పరిశీలించింది. అనంతరం వెలువడిన న్యాయస్థాన ఆదేశాల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం పాత విధానాన్ని సవరించాల్సి వచ్చింది.

హైకోర్టు తీర్పు నుంచి GO 153 వరకు జరిగిన పరిణామాలు

2026 అక్టోబర్ 1న ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పులో మొత్తం నిలువు రిజర్వేషన్లకు సంబంధించిన 50 శాతం పరిమితి కీలకంగా మారింది. ఆ పరిమితిని మించే మేరకు G.O.Ms.No.105, G.O.Rt.No.1065 అమలును న్యాయస్థానం పక్కన పెట్టింది.

అయితే వర్తించే చట్టపరమైన నిబంధనలు, అనుభవాధారిత గణాంకాల సేకరణ ప్రక్రియను అనుసరించి BC రిజర్వేషన్ శాతాన్ని ప్రభుత్వం తిరిగి నిర్ణయించుకునే అవకాశం ఉందని పేర్కొంది.

హైకోర్టు తీర్పును రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సుప్రీంకోర్టులో సవాలు చేసింది. 2026 అక్టోబర్ 9న Special Leave Petition విషయంలో సుప్రీంకోర్టు జోక్యం చేసుకోలేదు.

తర్వాత అక్టోబర్ 10న BC Welfare Department నుంచి G.O.Ms.No.17 ద్వారా Dedicated Commission సిఫార్సులకు ఆమోదం ఇచ్చారు. ఈ పరిణామాల అనంతరం అక్టోబర్ 11న పంచాయతీరాజ్ శాఖ G.O.Ms.No.153 జారీ చేసింది.

ముఖ్యమైన ఉత్తర్వులు, తేదీలు

• 20-08-2026: BCలకు 34% రిజర్వేషన్ కల్పించే G.O.Ms.No.105 జారీ.
• 01-10-2026: రిజర్వేషన్ల 50% పరిమితిపై ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు తీర్పు.
• 09-10-2026: Special Leave Petition విషయంలో సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వులు.
• 10-10-2026: Dedicated Commission సిఫార్సులకు G.O.Ms.No.17 ద్వారా ఆమోదం.
• 11-10-2026: సవరించిన రిజర్వేషన్ విధానానికి సంబంధించిన G.O.Ms.No.153 విడుదల.

SC, ST, BC రిజర్వేషన్లలో 50% నిబంధన ఎలా వర్తిస్తుంది?

కొత్త ఉత్తర్వుల ప్రకారం ప్రతి గ్రామీణ స్థానిక సంస్థలో SC, ST, BC వర్గాలకు కేటాయించే మొత్తం నిలువు రిజర్వేషన్లు కలిపి 50 శాతాన్ని మించకుండా చూడాలి.

ఇక్కడ 50 శాతం అంటే BCలకు ప్రత్యేకంగా 50 శాతం రిజర్వేషన్ ఇస్తున్నారని అర్థం కాదు. SC, STలకు సంబంధించిన రిజర్వేషన్లను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుని BC రిజర్వేషన్లను నిర్ణయించాల్సి ఉంటుంది.

అలాగే G.O.Ms.No.153లో సవరించిన BC రిజర్వేషన్ శాతాన్ని ప్రత్యేకంగా పేర్కొనలేదు.

ఏయే పంచాయతీరాజ్ సంస్థలకు వర్తిస్తుంది?

ఈ మార్పులు ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రామీణ స్థానిక సంస్థల్లో ఎన్నికయ్యే స్థానాలు, పదవులకు సంబంధించిన రిజర్వేషన్ల నిర్ణయ ప్రక్రియను ప్రభావితం చేస్తాయి.

• గ్రామ పంచాయతీలు (Gram Panchayats)
• మండల ప్రజా పరిషత్‌లు (Mandal Praja Parishads)
• జిల్లా ప్రజా పరిషత్‌లు (Zilla Praja Parishads)
• ఆయా సంస్థల్లో ఎన్నికయ్యే స్థానాలు, పదవులు

అంటే పంచాయతీరాజ్ ఎన్నికల కోసం రిజర్వేషన్లు నిర్ణయించే సమయంలో ఈ సవరించిన విధానాన్ని అనుసరించాల్సి ఉంటుంది.

BC రిజర్వేషన్ల నిర్ణయంలో Dedicated Commission పాత్ర

స్థానిక సంస్థల్లో వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్లు నిర్ణయించే అంశంపై Dedicated Commission సిఫార్సులు చేసింది. ఈ సిఫార్సులకు ప్రభుత్వం 2026 అక్టోబర్ 10న G.O.Ms.No.17 ద్వారా ఆమోదం ఇచ్చింది.

హైకోర్టు తీర్పు, సుప్రీంకోర్టు ఉత్తర్వులు, కమిషన్ సిఫార్సులను పరిగణనలోకి తీసుకున్న ప్రభుత్వం, రిజర్వేషన్ల మొత్తం పరిమితికి అనుగుణంగా G.O.Ms.No.153 ద్వారా విధానాన్ని సవరించింది.

GO 153 పూర్తి వివరాలు

గ్రామాలవారీగా రిజర్వేషన్ జాబితా విడుదలైందా?

G.O.Ms.No.153లో పేర్కొన్న విధానపరమైన మార్పులను, గ్రామాలవారీగా తుది రిజర్వేషన్ కేటాయింపులను వేర్వేరుగా చూడాలి.

ఏ గ్రామ పంచాయతీలో ఏ స్థానం BC, SC లేదా ST వర్గానికి కేటాయించారనే వివరాలు లేవు. అలాగే MPTC, ZPTC స్థానాలవారీగా తుది కేటాయింపుల జాబితా కూడా ఇవ్వలేదు.

ఈ వివరాలు తెలుసుకోవడానికి తదుపరి అధికారిక రిజర్వేషన్ ఉత్తర్వులు, స్థానాల కేటాయింపు జాబితాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

పంచాయతీ ఎన్నికల తేదీలపై స్పష్టత ఉందా?

రిజర్వేషన్ విధానాన్ని సవరించినంత మాత్రాన పంచాయతీ ఎన్నికల షెడ్యూల్ ప్రకటించినట్లు కాదు.

G.O.Ms.No.153లో ఎన్నికల నోటిఫికేషన్, నామినేషన్ల ప్రారంభ తేదీ, పోలింగ్ తేదీ లేదా స్థానాలవారీ రిజర్వేషన్ జాబితా ప్రస్తావన లేదు.

అందువల్ల ఎన్నికల షెడ్యూల్ ఖరారైనట్లు భావించకుండా రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘం విడుదల చేసే అధికారిక సమాచారాన్ని పరిశీలించాలి.

అభ్యర్థులు, గ్రామీణ ఓటర్లు తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు

1. గతంలో BCలకు 34% రిజర్వేషన్ కల్పిస్తూ జారీ చేసిన G.O.Ms.No.105లోని విధానాన్ని సవరించారు.
2. SC, ST, BC వర్గాల మొత్తం Vertical Reservations 50% మించకుండా నిర్ణయించాలి.
3. ఈ 50% పరిమితిని BCలకు మాత్రమే ఇచ్చే రిజర్వేషన్‌గా అర్థం చేసుకోకూడదు.
4. ప్రతి గ్రామం లేదా స్థానానికి సంబంధించిన తుది రిజర్వేషన్ కేటాయింపులు ఈ ఉత్తర్వులో లేవు.
5. పంచాయతీ ఎన్నికల తేదీలు కూడా ఈ ఉత్తర్వులో ప్రకటించలేదు.

మొత్తంగా G.O.Ms.No.153 ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్ పంచాయతీరాజ్ సంస్థల ఎన్నికల్లో రిజర్వేషన్ల నిర్ణయానికి సవరించిన విధానం అమల్లోకి వచ్చింది. న్యాయస్థాన ఆదేశాలకు అనుగుణంగా SC, ST, BC వర్గాల మొత్తం నిలువు రిజర్వేషన్లు 50 శాతం పరిమితిలో ఉండేలా చూడటమే ఈ మార్పులో ప్రధాన అంశం.

అయితే తమ గ్రామం, మండలం లేదా జిల్లా పరిషత్ పరిధిలో ఏ స్థానానికి ఏ రిజర్వేషన్ వర్తిస్తుందనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడానికి తదుపరి అధికారిక జాబితాలు, రిజర్వేషన్ రొటేషన్ వివరాలు విడుదలయ్యే వరకు వేచి చూడాల్సి ఉంటుంది.